Spór z fiskusem w zakresie stanu faktycznego

Kategoria: Blog

Większość sporów z fiskusem ma swoje źródło w odmiennej ocenie stanu faktycznego – przykładowo: czy dana czynność miała miejsce, czy też podatnik mógł mieć świadomość, iż uczestniczy w „karuzeli podatkowej”.

Poprawne formułowanie zarzutów podważających ustalony przez fiskusa stan faktyczny zobrazował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. (sygn. akt I FSK 691/16). Sąd odnosząc się do poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej stwierdził, że do podważenia przyjętej przez sąd I instancji oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogły doprowadzić zarzuty naruszenia art. 21 § 3a Ordynacji podatkowej (dalej: Op) oraz art. 99 ust. 12i art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. Zastosowanie tych przepisów było bowiem konsekwencją przyjętych ustaleń faktycznych i stwierdzenia przez organ podatkowy, że skarżąca spółka w złożonej deklaracji wykazała nieprawidłową kwotę zwrotu podatku lub kwotę podatku naliczonego przeniesionego do rozliczenia w następnych okresach rozliczeniowych.

Podobnie NSA ocenił zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. art. 120, art. 122 i art. 125 Ordynacji podatkowej. Wbrew bowiem tym zarzutom organy podatkowe podjęły działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to zaś, że skarżąca spółka nie zgadzała się z oceną zgromadzonych w sprawie dowodów i z przyjętymi ustaleniami nie oznaczało, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem zasad ogólnych normujących sposób prowadzenia postępowania podatkowego.

Zdaniem Sądu, nie były także uzasadnione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów, które są rozwinięciem powołanych wyżej zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. art. 180, art. 181 oraz art. 187, art. 192 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Zarzuty naruszenia tych przepisów zostały postawione w skardze wniesionej do sądu I instancji i skarga kasacyjna jest w istocie ich powieleniem. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przyjętą przez sąd I instancji ocenę tych zarzutów.

Jak stwierdził skład orzekający, decydująca w sprawie jest okoliczność, że kwestionując przyjętą przez organy podatkowe oraz zaakceptowaną przez sąd I instancji ocenę zgromadzonych dowodów w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym „Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona”. To zaś oznaczało, że Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na wyznaczone przez art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, granice rozpoznania sprawy, nie był uprawniony do zbadania czy zaskarżony wyrok, oddalający skargę, został wydany z naruszeniem tego przepisu.

Dość częstym błędem składających kasację jest „walka” z ustaleniami faktycznymi poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie kwestionować zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty, odniesiono się do nich oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia” (wyrok NSA z 4 stycznia 2018 r., I FSK 669/16).
Dodać należy, iż brak skutecznego podważenia stanu faktycznego rzutuje na zarzuty dotyczące prawa materialnego. W wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r. (sygn. akt I FSK 706/16) NSA stwierdził: „Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano i nie podważono skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, ocena zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego musi być dokonana przez pryzmat przyjętych ustaleń faktycznych”.

Więcej na ten i podobne tematy w publikacji:
Fiskus nie zawsze ma rację. Praktyczne vademecum podatnika” autorstwa Ryszarda Kubackiego. Wydanie 2018 rok.