Sukcesja przedsiębiorstwa osoby fizycznej

Kategoria: Blog

Ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (Dz.U. poz. 1629), celem zapewnienia płynnej kontynuacji działalności wykonywanej przez zmarłego przedsiębiorcę – osobę fizyczną, do czasu ustalenia następców prawnych przedsiębiorcy i rozstrzygnięcia o dalszych losach przedsiębiorstwa, wprowadzono instytucję zarządu sukcesyjnego. Ustawa reguluje w związku z tym zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który wykonywał we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, oraz kontynuowania działalności gospodarczej wykonywanej z wykorzystaniem tego przedsiębiorstwa.

Korzystanie z rozwiązań przewidzianych w ustawie jest w pełni dobrowolne. Od przedsiębiorcy, a po jego śmierci – od jego następców prawnych, właścicieli przedsiębiorstwa zależy, czy chcąc zapewnić ciągłość działalności przedsiębiorstwa, ustanowią zarząd sukcesyjny, na zasadach określonych w tej ustawie.

Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, prze-znaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci.

Powyższą regulacją dokonano, m.in. zmian w ustawie o VAT, uwzględniając instytucję o zarządzie sukcesyjnym na tle unormowań tej ustawy.

Ustanowienie zarządu sukcesyjnego

Przedsiębiorca (za życia) może powołać zarządcę sukcesyjnego w ten sposób, że:

  • wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego albo
  • zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Powołanie zarządcy sukcesyjnego przez przedsiębiorcę oraz wyrażenie zgody osoby powołanej na zarządcę sukcesyjnego na pełnienie tej funkcji, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony z chwilą śmierci przedsiębiorcy, po śmierci przedsiębiorcy zarządcę sukcesyjnego może powołać:

  • małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku lub
  • spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo
  • spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego, zarządcę sukcesyjnego może powołać wyłącznie właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

Powołanie zarządcy sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy, wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

Powołanie zarządcy sukcesyjnego notariusz zgłasza do CEIDG niezwłocznie, nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu powołania zarządcy sukcesyjnego.

Uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Więcej na ten temat i pozostałe zagadnienia dotyczące podatku VAT w publikacji:
Leksykon VAT-2019” autorstwa Janusza Zubrzyckiego