Żądanie złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub sprawozdania finansowego

Kategoria: Blog

Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 398) wprowadziła z dniem 15 marca 2018 r. nowe rozwiązanie, stanowiące narzędzie dla organów podatkowych do wyjaśniania okoliczności braku złożenia sprawozdań finansowych oraz do samodzielnego wezwania do złożenia brakujących dokumentów do właściwego organu. W tym celu nowe brzmienie otrzymał art. 274a § 1 ustawy:
„Organ podatkowy może zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub sprawozdania finansowego lub wezwać do ich złożenia, jeżeli nie zostały złożone mimo takiego obowiązku”.

W wykonaniu takiego wezwania osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu, a w przypadku osób prawnych jedna z osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu powinna złożyć sprawozdanie finansowe bądź za pośrednictwem systemu teleinformatycznego bezpośrednio do repozytorium sprawozdań finansowych, bądź do sądu rejestrowego wraz z wnioskiem o wpis stosownych wzmianek. Rolę pośrednika przekazującego dokumenty sprawozdawcze do właściwych organów podatkowych będzie pełnił w pierwszym przypadku sam system teleinformatyczny, a w drugim sąd rejestrowy również posługując się systemem i będzie się to odbywać już bez udziału przedsiębiorcy. Jednakże nie ulega wątpliwości, iż sąd rejestrowy, niebędący organem podatkowym, nie powinien podejmować z urzędu czynności przymuszających do złożenia brakującego sprawozdania, jeśli czynności wyjaśniające i wzywające do działania nie zostały uprzednio podjęte przez właściwe organy podatkowe. Luka w prawie, jaka dotychczas istniała, prowadziła do bardzo licznych sytuacji, w których sąd rejestrowy na skutek zawiadomienia organu podatkowego, wykonywał takie czynności przymuszające, zamiast realizować swoje, właściwe sądowi zadania. Aktywność organów podatkowych kończyła się na stwierdzeniu braku złożenia sprawozdania finansowego z uwagi na brak wzmianki sprawozdawczej w rejestrze przedsiębiorców KRS oraz na zawiadomieniu o tym sądu rejestrowego. Nowelizacja zmierza do tego, aby aktywność ta została uzupełniona o szerzej zakreśloną procedurę wyjaśniania oraz wzywania przedsiębiorców przez organy podatkowe. Wskutek takiego rozwiązania organy podatkowe nie będą zawiadamiały sądów rejestrowych o brakujących sprawozdaniach finansowych, zanim, w granicach własnych, nowych uprawnień (art. 274a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa), nie wyjaśnią, czy w konkretnym przypadku zachodzi obowiązek złożenia sprawozdania finansowego przez danego przedsiębiorcę, a w razie stwierdzenia, że obowiązek taki zachodzi – przed samodzielnym wezwaniem do złożenia brakującego sprawozdania do właściwego organu (sądu).

Rozwiązanie pozostaje w zgodzie z prawem wspólnotowym, w szczególności z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylającą dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz z dyrektywą 2017/1132(UE). Wymagania stawiane przez powyższe dyrektywy to udostępnienie przez państwo należycie zatwierdzonych rocznych sprawozdań finansowych i sprawozdań z działalności wraz ze sprawozdaniem z badania oraz zapewnienie możliwości składania powyższych dokumentów w postaci elektronicznej.

Nowa regulacja wzmacnia realizację prawa unijnego, gdyż składanie sprawozdań finansowych w postaci elektronicznej w określonym formacie danych ułatwi dostęp do tych sprawozdań, a także wykorzystanie zawartych w nich danych przez zainteresowane podmioty ze wszystkich państw członkowskich UE i EOG.