Zasada sprawiedliwości opodatkowania

Kategoria: Blog

podatki

Wszyscy podatnicy podlegają tzw. zasadzie sprawiedliwości w podatkach. Warto dowiedzieć się, czym jest sprawiedliwość opodatkowania i jak w praktyce odnosi się do podatników.

Czym jest zasada sprawiedliwości opodatkowania?

Stwierdzenie, że podatki powinny być “sprawiedliwe” wobec wszystkich obywateli kraju, jest dość enigmatyczne i trudne do zdefiniowania. Trudności w jednoznacznym sprecyzowaniu tego terminu wynikają przede wszystkim z braku obiektywnego punktu odniesienia.

Można jednak wyznaczyć rodzaje sprawiedliwości podatkowej, które pozwalają na lepsze zrozumienie schematów działania wobec podatników zobowiązanych do świadczeń pieniężnych na rzecz realizacji zadań publicznych.

Zgodnie z doktryną prawa finansów publicznych zasada sprawiedliwości podatkowej dzieli się na poziomą i pionową.

  • Sprawiedliwość pozioma – oznacza, że podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji (tj. mają taką samą zdolność płatniczą) ponoszą taki sam ciężar podatkowy.
  • Sprawiedliwość pionowa – oznacza różne obciążenia w stosunku do podmiotów znajdujących się w różnych sytuacjach (tj. mających lepszą lub gorszą zdolność płatniczą)

Sprawiedliwość podatkowa powinna też być realizowana poprzez powszechność i równość wobec wszystkich obywateli, aby obciążenia finansowe były proporcjonalne do osiąganych dochodów. Ekonomista Adam Smith w swojej koncepcji zakładał, że wszyscy podatnicy, którzy uzyskują taki sam dochód, powinni być traktowani tak samo wobec obowiązku płacenia podatków – bez względu na przynależność klasową czy wykonywany zawód. Jego założenia opierały się przede wszystkim na zasadzie powszechnego opodatkowania wszystkich obywateli. Zgodnie z założeniami Smitha system podatkowy powinien być realizowany zgodnie z czterema podstawowymi zasadami:

  • zasadą równomierności (równości) opodatkowania
  • zasadą pewności opodatkowania
  • zasadą dogodności
  • zasadą taniości opodatkowania

Zasada sprawiedliwości podatkowej z całą pewnością jest dość złożoną kwestią. Można się zagłębić w to zagadnienie, korzystają np. leksykonów prawo podatkowego.