Zawyżone faktury

Kategoria: Blog

W sprawie o sygn. akt I FSK 1916/15 (wyrok z dnia 18 maja 2017 r.) NSA orzekł, iż nieprawidłowym jest powoływanie się przez organ na art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) ustawy o VAT, w przypadku, gdy podatnik posiada fakturę, która zawiera w sobie rzeczywiste dane, pozwalające na dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego, ze względu na spełnienie przesłanek materialnych wymaganych do powstania prawa do odliczenia w udowodnionej przez niego wielkości, tylko dlatego, że wysokość rozliczenia musi opierać się również o inne dowody. W tym zakresie organy podatkowe nie mogą ograniczyć się do zbadania samej faktury. Powinny one wziąć pod uwagę także dodatkowe informacje dostarczone przez podatnika. Skoro odbiorca faktury, wykaże, że rozliczone przez niego wartości odpowiadają przesłankom materialnoprawnym wymaganym dla odliczenia i objęte są posiadaną fakturą, a nie ma możliwości uzyskania korekty faktury, to organy podatkowe nie mogą odmówić prawa do odliczenia podatku VAT tylko na tej podstawie, że faktura obejmuje również nierzeczywiste wartości; gdyż godziłoby to
w zasadę neutralności podatku VAT.

Tymczasem w zaskarżonym wyroku za prawidłowe uznano stanowisko organu podatkowego, że skarżącemu nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących zakup towaru (prętów żebrowanych) od firmy B.-M. Sp. z o.o. z siedzibą w R., na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) ustawy o VAT, ponieważ wystawione faktury zawierają kwoty niezgodne z rzeczywistością: niezgodna jest zarówno cena jednostkowa za tonę, wartość netto oraz kwota podatku VAT, jak również ilość zakupionego towaru, mimo, że organ przyjął, iż skarżący w prowadzonych rejestrach wykazywał rzeczywiste wartości, powołując się na dowody, które nie były podważane. W sprawie skarżący wskazywał, że kontrahent w sposób zamierzony zawyżał wielkości na fakturach, a z obiektywnych przyczyn uzyskanie korekt faktur było niemożliwe.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, że organy podatkowe mają prawo do badania stanów faktycznych będących podstawą wystawienia faktury i w razie ich rozbieżności z treścią faktury, pozbawiania podatnika prawa do obniżenia podatku należnego
o podatek naliczony wynikający z faktur stwierdzających nieprawdę. Niemniej uzna-nie, że przy rzeczywistych transakcjach dostawy, w okolicznościach przedstawionych przez podatnika, a niezweryfikowanych w postępowaniu podatkowym (rozliczono realną dostawę w jej realnych wielkościach), faktura nie odpowiadała prawdzie, w stopniu jaki może pozbawić podatnika prawa do odliczenia podatku, przeczy art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) ustawy o VAT, w rozumieniu przedstawionemu powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W konsekwencji NSA uznał, że w zaskarżonej decyzji naruszono art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) ustawy o VAT, poprzez błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), ze wskazaniem, że rolą organu jest zweryfikowanie okoliczności istotnych z punktu widzenia wykładni poczynionej w niniejszym wyroku. W sprawie, w postępowaniu podatkowym, do organu należy uwzględnienie wszystkich informacji zawartych na spornych fakturach i w dokumentach przedstawionych przez skarżącego w celu zbadania, czy spełnione są przesłanki materialne jego prawa do odliczenia podatku VAT. Podkreśla się, co uzasadniono wcześniej, że ciężar dowiedzenia istnienia tych przesłanek odliczenia, spoczywa na podatniku.

Przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) ustawy o VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do odliczenia podatku wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne, które podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością, należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy daje organowi podatkowemu możliwość określenia wartości rzeczywistej transakcji wykazanej w kwocie zawyżonej na fakturze, podatnikowi – z uwagi na zasadę neutralności i proporcjonalności – przysługuje prawo do odliczenia po-datku w części odpowiadającej rzeczywistej wartości transakcji.

Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji nie miał racji uznając, że podatnik świadomie uczestniczył w nadużyciu, jakim jest wystawianie faktur z zawyżonymi wartościami. Wprawdzie zwalczanie przestępczości podatkowej, uchylania się od opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem, który Dyrektywa 112 uznaje i wspiera, w związku z czym jednostki nie mogą powoływać się na normy prawa Unii dla uzasadnienia działań bezprawnych lub w celu nadużycia swoich uprawnień i w związku z tym organy i sądy krajowe powinny odmówić prawa do odliczenia w razie ustalenia na podstawie obiektywnych okoliczności, że podmiot powołuje się na nie bezprawnie lub w celu nadużycia swoich uprawnień, niemniej zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, niezgodne z zasadami prawa do odliczenia jest nakładanie sankcji w postaci odmowy możliwości skorzystania z tego prawa na podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć, że w ramach danej czynności dostawca dopuścił się przestępstwa. Jeżeli podatnik wykaże, że nie miał możliwości uzyskania faktury (korekty) zawierającej jedynie wartości odpowiadające rzeczywistości, to, tylko z tego powodu, nie można zarzucić mu, że nadużywa prawa powołując się na zasadę neutralności podatku od towarów i usług.

Więcej na ten i podobne tematy w publikacji:

Fiskus nie zawsze ma rację. Praktyczne vademecum podatnika” autorstwa Ryszarda Kubackiego. Wydanie 2018 rok.