Wydatki niezapłacone kosztem uzyskania przychodów

Kategoria: Blog

Przeczytałem w prasie, że – aby możliwe było zaliczenie danych wydatków do kosztów uzyskania przychodów – konieczna jest ich faktyczna zapłata. Czy oznacza to, że inne niż zapłata rodzaje rozliczeń wykluczają zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów?

Nie, także inne – niż zapłata – formy poniesienia kosztów (np. potrącenie) umożliwiają ich uwzględnienie. W myśl art. 15 ust. 1 updop (oraz odpowiednio art. 22 ust. 1 updof), kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 updop (i odpowiednio art. 23 updof). Przepis ten pozwala na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kosztów poniesionych, lecz pojęcia tego nie można utożsamiać wyłącznie z faktyczną zapłatą danej kwoty.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zapłata jest tylko jednym ze sposobów poniesienia wydatku. Przykładową sytuacją, gdy zapłata nie następuje, a mimo to wydatek należy uznać za poniesiony jest potrącenie (por. art. 498 Kc). Z drugiej strony nie każda zapłata wiązać się będzie z poniesieniem wydatku. W orzecznictwie
i doktrynie wskazuje się dwie sytuacje, gdy mimo faktycznej zapłaty nie można mówić o poniesieniu wydatku w rozumieniu art. 15 ust. 1 updop (oraz odpowiednio art. 22 ust. 1 updof). I tak nie będzie stanowiła wydatku zapłata, w sytuacji gdy zapłata ta nie nastąpiła z majątku podatnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 1997 r., sygn. akt SA/Sz 1634/96; niepubl.). Po drugie, wydatek nie będzie poniesiony w przypadku, gdy zapłata nie ma charakteru definitywnego (np.
w przypadku kaucji – zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 15/96; niepubl.).

Reasumując – poniesienie wydatku nie jest tożsame z zapłatą. Decydujące znaczenie przy ocenie czy dany wydatek może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów ma fakt czy wydatek ten obciąża ekonomicznie (jako zobowiązanie) podatnika. Jednakże pamiętać, należy, iż czasami brak zapłaty może rzutować na rzetelność transakcji – zob. punkt następny.

Więcej na ten i podobne tematy w publikacji:
Koszty w działalności gospodarczej – 2019” autorstwa Ryszarda Kubackiego