Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem osoby fizycznej – zmiany Ordynacji Podatkowej

Kategoria: Blog

Komentarz do zmiany art. 3 Ordynacji Podatkowej
Art. 3[1] [Definicje legalne przedsiębiorstwa w spadku i zarządu sukcesyjnego]
Ilekroć w ustawie jest mowa o:

16) przedsiębiorstwie w spadku – rozumie się przez to przedsiębiorstwo w spadku w rozumieniu ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (Dz.U. poz. 1629);

17) zarządzie sukcesyjnym – rozumie się przez to zarząd sukcesyjny w rozumieniu ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej;

  1. Na podstawie ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej z dniem 25 listopada 2018 r. dodano definicję przedsiębiorstwa w spadku oraz zarządu sukcesyjnego. Ustalenie zakresu tych definicji legalnych w obszarze ogólnego prawa podatkowego powinno następować z uwzględnieniem odpowiednich unormowań ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.
  2. Przedsiębiorstwo w spadku. Zgodnie z art. 3 pkt 16 o.p. wprowadzono definicję przedsiębiorstwa w spadku, zgodnie z którym pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorstwo w spadku w rozumieniu wskazanej ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Formułowanie i stosowanie definicji legalnej przedsiębiorstwa w spadku w obszarze nie tylko ordynacji podatkowej, ale całego ogólnego prawa podatkowego powinno następować zgodnie z treścią tej definicji nadanej przepisem art. 2 ustawy zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Ustawodawca wskazuje zatem w pierwszej kolejności na, w pewnym sensie, wyjściową definicję przedsiębiorstwa w spadku w art. 2 ust. 1. Przedsiębiorstwo to obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci. Jest to szeroka definicja przedsiębiorstwa a zatem obejmująca całokształt tych składników niezależnie czy mają one status materialnych, czy niematerialnych o ile są przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i stanowią mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci. Warto zauważyć, że w skład przedsiębiorstwa w spadku wchodzą składniki majątku przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej, a zatem takie, które funkcjonalnie nadają się do wykonywania działalności gospodarczej niezależnie od tego, czy działalność gospodarcza była w danym momencie wykonywania przy ich użyciu. Można także nadmienić, że przy formułowaniu definicji przedsiębiorstwa w spadku, gdzie istotne znaczenie ma prze-znaczenie danych składników do wykonywania działalności gospodarczej nie należy kwalifikować tych składników poprzez szeroką definicję działalności gospodarczej z art. 3 pkt 9 o.p. Wydaje się, ze zastosowanie będzie miała definicja tego pojęcia z ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców[2].
  3. Dla ustalenia zakresu definicji tego pojęcia istotna jest chwila śmierci przedsiębiorcy. Jeżeli w tym momencie przedsiębiorstwo w ujęciu cywilistycznym, a zatem w rozumieniu art. 55 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny[3] stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka, w takim przypadku w zakres przedsiębiorstwa w spadku wchodzi całe to przedsiębiorstwo (art. 2 ust. 2 ustawy o za-rządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej). O ile chwila śmierci przedsiębiorcy ma znaczenie dla definicji analizowanego pojęcia, to zakres tej definicji ulega rozszerzeniu z uwagi na czynności dokonywane po tym momencie. Warto zatem podkreślić, że przedsiębiorstwo w spadku obejmuje te składniki (niematerialne i materialne), które są przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej nabyte przez zarządcę sukcesyjnego albo na podstawie czynności, o których mowa w art. 13, w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego albo wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego (art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej).
  4. Zarząd sukcesyjny. Przy formułowaniu i stosowaniu definicji zarządu sukcesyjnego należy także uwzględniać odpowiednie regulacje analizowanej już ustawy. Zgodnie z art. 18 ustawy zarząd sukcesyjny obejmuje zarówno zobowiązanie, jak i odpowiednie umocowanie. Chodzi o zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku, a także umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. Poza przepisem art. 18 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej zastosowanie będą miały także inne unormowania tej ustawy, które de facto doprecyzowują definicję zarządu sukcesyjnego. Zarząd sukcesyjny obejmuje zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku, przy czym w rozdziale 4 analizowanej ustawy wprowadzono zasady ogólne dotyczące wykonywania tego zarządu. Mimo, że ustawodawca nie posłużył się określeniem zasady ogólne dotyczące prowadzenia zarządu sukcesyjnego należy przyjąć, że sformułowanie wykonywanie zarządu sukcesyjnego mieści się w zakresie wyrażenia prowadzenie zarządu sukcesyjnego. Stąd również wskazane zasady ogólne dotyczą rozpatrywanego zobowiązania do prowadzenia zarządu sukcesyjnego, służąc określeniu pewnych jego reguł, jak choćby działania zarządcy sukcesyjnego w imieniu własnym na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku (art. 21 ust. 1), czy też dokonywania czynności w sprawach wynikających z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. W tym drugim przypadku ustawodawca różnicuje dokonywanie tych czynności w zależności od tego, czy są to czynności zwykłego zarządu, dla których zarządca sukcesyjny nie ma prawnych ograniczeń (art. 22 ust. 1), czy też czynności przekraczające ten zakres, dla których normodawca wprowadza wymóg uzyskania zgody wszystkich właścicieli przedsiębiorstwa w spadku, a w przypadku braku takiej zgody, wymóg uzyskania zezwolenia sądu (art. 22 ust. 2).

Dla ustalenia zakresu zobowiązania do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku należy także zastosować inne unormowania, w szczególności te, które zostały określone jako prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku – rozdział 6 ustawy.

[1] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2018, poz. 800 ze zm., zwana dalej o.p.).
[2] Dz.U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.
[3] Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.

Więcej na ten i inne tematy w publikacji:
Ordynacja podatkowa – Nowości na 2019 rok
autorzy: Barbara Adamiak, Paweł Borszowski